Cửa mở ngược, thường được gọi là "suicide door", "coach door"..., là một thiết kế mang đậm dấu ấn thời kỳ đầu của ngành công nghiệp ôtô. Đây là kiểu cửa có bản lề đặt phía sau, mở ngược hướng với cửa truyền thống - một di sản trực tiếp từ thời xe ngựa kéo, khi các "coach builder" tạo ra cửa xe cho xe ngựa, và thuật ngữ này vẫn được duy trì đến nay, đặc biệt bởi Rolls-Royce.

Cửa mở ngược - "hàng hiếm" trên các mẫu xe hiện đại

Trước thập niên 1960, kiểu cửa này từng rất phổ biến, đặc biệt ở châu Âu. Tại Mỹ, một số mẫu xe như Lincoln trong thập niên 1960 hay mẫu Tucker 48 cũng từng sử dụng thiết kế cửa mở ngược. Khi đó, đây được xem là một biểu tượng của sự sang trọng và tiện dụng, trước khi ngành công nghiệp ôtô bước vào kỷ nguyên an toàn hiện đại.

Nhắc đến cửa mở ngược, nhiều người lập tức liên tưởng đến sự sang trọng và xa hoa của những chiếc Rolls-Royce, với cơ cấu "coach door" đặc trưng trong suốt chiều dài phát triển của thương hiệu này.

Cửa mở ngược gần như đã biến mất khỏi các mẫu xe phổ thông. Những chiếc xe cuối cùng còn sử dụng thiết kế "bán phần" kiểu này có thể kể đến Mazda MX-30, vốn đã dừng phân phối tại Mỹ từ năm 2022.

Trước đó, BMW i3 cũng từng có thiết kế cửa sau mở kiểu đặc biệt nhưng rất hạn chế về cấu trúc. Các mẫu như Toyota FJ Cruiser rời thị trường Mỹ vào năm 2014, trong khi Mini Cooper Clubman và Honda Element cũng lần lượt biến mất với bố cục cửa đặc trưng dạng "clamshell" (vỏ sò) hoặc nửa cửa sau.

Mặc dù không còn phổ biến trong ngành công nghiệp ôtô hiện đại, cửa mở ngược dần xuất hiện trên thị trường. Mới đây, cơ cấu đặc biệt này đã được ứng dụng trên mẫu xe điện Ferrari Luce.

Dù vậy, thiết kế này không hoàn toàn biến mất. Rolls-Royce vẫn duy trì "coach door" trên tất cả các mẫu xe của mình, coi đó như một biểu tượng nghi thức sang trọng, giúp hành khách bước ra xe một cách trang trọng như trên thảm đỏ. Tương tự, Ferrari cũng đã đưa cửa mở ngược trên mẫu Purosangue và mới đây nhất là "siêu xe" điện Luce, cho thấy thiết kế này vẫn còn chỗ đứng trong phân khúc siêu cao cấp.

Tại sao cửa mở ngược bị "khai tử"?

Lý do khiến cửa mở ngược bị khai tử đến từ vấn đề an toàn. Trong thời kỳ dây an toàn chưa phổ biến, cửa mở ngược có thể bị gió hút bung ra nếu không khóa chặt khi xe đang chạy. Điều này khiến hành khách có nguy cơ bị hất ra ngoài hoặc gặp tai nạn nghiêm trọng.

Cửa mở ngược có thể bị gió hút bung ra nếu không khóa chặt khi xe đang chạy. Ngoài ra, nếu một phương tiện khác va quệt vào cánh cửa đang mở, lực tác động có thể đẩy cửa đóng sập lại vào hành khách.

Ngay cả khi xe đứng yên, nguy cơ vẫn tồn tại. Nếu một phương tiện khác va quệt vào cánh cửa đang mở, lực tác động có thể đẩy cửa đóng sập lại vào hành khách thay vì bật ra ngoài như cửa truyền thống, làm tăng mức độ nguy hiểm trong một số tình huống.

Ngoài yếu tố an toàn trực tiếp, các chuyên gia cũng chỉ ra một vấn đề quan trọng khác: cấu trúc thân xe. Những mẫu xe sử dụng cửa mở ngược hoặc thiết kế nửa cửa thường gặp khó khăn trong việc duy trì cột B, một bộ phận quan trọng nằm giữa cửa trước và cửa sau, đóng vai trò then chốt trong khả năng chịu va chạm bên hông.

Những mẫu xe sử dụng cửa mở ngược hoặc thiết kế nửa cửa thường gặp khó khăn trong việc duy trì cột B, bộ phận quan trọng nằm giữa cửa trước và cửa sau, đóng vai trò then chốt trong khả năng chịu va chạm bên hông.

Theo đánh giá của Viện Bảo hiểm An toàn Giao thông Đường bộ Mỹ (IIHS), các mẫu xe như Honda Element từng bị đánh giá thấp trong bài thử nghiệm va chạm bên hông do hạn chế cấu trúc từ thiết kế cửa.

Liệu cửa mở ngược có "tái xuất" không?

Dù vậy, ngành công nghiệp ôtô chưa hoàn toàn khép lại cánh cửa với thiết kế này. Các mẫu xe hiện đại như Rolls-Royce Phantom, Ghost, Cullinan hay Spectre vẫn có thể duy trì cửa "coach door", nhưng phải đánh đổi bằng việc bổ sung trụ B rất dày để đảm bảo an toàn, khiến việc ra vào xe không còn tối ưu như trước.

Một số hãng đang nghiên cứu giải pháp kết hợp cửa mở ngược với cấu trúc không trụ B nhưng vẫn đạt tiêu chuẩn an toàn hiện đại, điển hình như Genesis GV90.

Trong khi đó, cửa mở ngược tiếp tục xuất hiện trên Ferrari Luce. Tuy nhiên, thông tin về cấu trúc cũng như khả năng chịu lực của thiết kế này trên mẫu xe điện đầu tiên của Ferrari vẫn không được đề cập. Trước đó, cửa mở ngược trên Ferrari Purosangue được vận hành hoàn toàn bằng cơ cấu điện.

Một số hãng đang nghiên cứu giải pháp kết hợp cửa mở ngược với cấu trúc không trụ B nhưng vẫn đạt tiêu chuẩn an toàn hiện đại, điển hình như Genesis GV90. Nếu thành công, đây có thể là bước tái sinh của một thiết kế tưởng chừng đã thuộc về quá khứ. Và dù phần lớn đã biến mất khỏi đường phố, di sản của cửa mở ngược vẫn còn hiện diện trong những mẫu xe siêu sang và các ý tưởng công nghệ tương lai.

(Nguồn: znews.vn)